|
فقه و حقوق اسلامی
|
||
|
ارائه اطلاعات پیرامون فقه و حقوق اسلامی برای علاقمندان به این علم |
• تعداد نمازها:
نمازها به دو دسته تقسیم می شوند:
1. نمازهای واجب؛
2. نمازهای مستحب؛
• نمازهای واجب:
نمازهای واجب هفت نماز که عبارتند از:
1. نمازهای روزانه؛
2. نماز جمعه؛
3. نماز عید فطر و قربان؛
4. نماز آیات؛
5. نماز طواف؛
6. نماز میت؛
7. نمازی که با نذر و مانند آن واجب می شود.
• نمازهای مستحب:
نمازهای نافله روزانه که عبارتند از:
1. برای نماز ظهر 8 رکعت پیش از نماز ظهر.
2. برای نماز عصر 8 رکعت پیش از نماز عصر.
3. برای نماز مغرب 4 رکعت پس از نماز مغرب.
4. برای نمار عشاء 2 رکعت به حالت نشسته البته ایستاده نیز جایز است پس از نماز عشاء.
5. 8 رکعت به عنوان نماز شب و بعد از آن 2 رکعت نماز شغع و یک رکعت نماز وتر.
6. برای نماز صبح 2 رکعت پیش از نماز صبح.
تبصره:
• در سفر و هنگام ترس نمازهای چهار رکعتی به قصر خوانده می شوند و نماز های نافله ساقط می گردند.
• هر دو رکعت نماز نافله دارای تشهد و سلام است و نماز وتر نیز چنین است.
• تشخد و سلام نماز اعرابی بعد از خواندن دو رکعت در آغاز به مانند نماز ظهر و عصر است.
توجه: این نماز ده رکعتی است و مانند نماز صبح و ظهر و عصر دارای 5 تشهد و 3 سلام است.
• اوقات نماز:
1. وقت نماز ظهر: هنگام زوال خورشید که با افزایش سایه پس از کوتاه شدن آن معلوم می گردد.
2. وقت نماز عصر: پس از نماز ظهر است. اگر چه تشخیص آن فرضی باشد.
3. عقب انداختن نماز عصر تا زمانی که سایه پس از زوال به اندازه ی شاخص گردد، از جلو انداختن آن بر اینوقت بهتر است. همان طور که خواندن نماز ظهر پیش از این زمان بهتر است.
4. وقت نماز مغرب هنگام برطرف شدن حمره ی مشرقیه است که باید از بالای سر بگذرد.
5. نماز عشاء هنگام فارغ شدن از نماز مغرب است. اگر چه فرضی باشد و عقب انداختن آن تا برطرف شدن سرخی جانب مغرب بهتر است.
6. وقت نماز صبح، دمیدن فجر صادق است. و آن دومین روشنایی است که در افق آسمان ظاهر می گردد.
تبصره (1) در حالت اختیار وقت نماز ظهر و عصر تا غروب آفتاب ادامه دارد.
تبصره (2) وقت نماز مغرب و عشاء تا نیمه شب ادامه می یابد.
تبصره (3) وقت نماز صبح تا بر آمدن خورشید است در همان محل قرائت نماز اگر چه با چشم دیده نشود.
• وقت خواندن نمازهای نافله:
1. وقت قرائت نافله ی ظهر از زوال خورشید تا جایی که سایه ی شاخص به اندازه ی دو گام یا دو هفتم طول شاخص کشیده شود.
2. وقت نافله عصر تا زمانی است که سایه به اندازه ی چهار گام شود.
3. وقت نافله مغرب تا بر طرف شدن سرخی مغرب است.
4. وقت نافله عشاء همان وقت نماز عشا است.
5. وقت نافله شب بعد از نیمه ی اول شب تا دمیدن فجر صادق است.
6. وقت نافله ی صبح تا سر زدن سرخی خورشید از جانب مشرق است که با سر زدن آن، وقت نماز صبح نیز پایان می یابد.
تبصره:
• نافله شب نباید بر نیمه شب مقدم شود مگر در صورت وجود عذر که در این صورت می توان آن را بعد از نماز عشاء به نیت جلو خواندن و یا به نیت ادا به حا آورد.
• نماز شفع و وتر نیز جزء نافله ی شب است و همین حکم را دارد.
• البته قضا کردن نافله ی شب برتر از جلو انداختن آن در موردی است که این کار جایز می باشد.
• فضیلت نماز اول وقت:
نماز اول وقت دارای فضیلت زیادی است، مگر:
• برای کسی که امیدوار است پس از گذشتن اول وقت عذرش بر طرف گردد. مانند نماز گذاری که پوششی مناسب برای پوشاندن بدن خود ندارد.
• نیز برای آن ذوزه داری که سایرین منتظر افطار او هستند.
• همچنین در مورد نماز مغرب و عشاء برای کسی که از عرفه به طرف مشعر کوچ می کند.
• تعیین وقت برای نماز:
• برای تعیین وقت به گمان بسنده می شود. این در صورتی است که علم پیدا کردن ممکن نباشد.
• در جایی که بتوان علم پیدا کرد نمی توان بدون علم وارد نماز شد.
• در جایی که نتوان علم بدست آورد و به گمان نماز قرائت شود، بعد کاشف به عمل آید که در وقت نماز خوانده شده یا در حین نماز متوجه شود که داخل وقت شده بنا به قول صحیح تر نماز وی درست است.
• اگر مشخص شود که نمازش را پیش از وقت نماز خوانده باید دوباره بخواند. این حکم اجماعی است.
• قبله:
كعبه محلي است كه خداوند براي مسلمانان به عنوان قبله در نظر گرفته است.
1. كعبه قبله كسي است كه آن را مي بيند يا به منزله ي چنين كسي است. يعني بدون سختي بسيار كه معمولا قابل تحمل نيست به خود كعبه رو نمايد اگر چه از راه بالارفتن بر كوه يا بامي باشد.
2. كسي كه كعبه را نمي بيند خواه به خاطر بعد مسافت، خواه نابينايي، قبله، جهت كعبه است كه با اماره ي شرعي به سمتي كه احتمال مي رود كعبه در آن جهت است بدست مي آيد.
3. اعتماد به قبله ي شهر بدون كنكاش جايز مي باشد. جز در هنگام يقين به غلط بودن آن.
4. اگر نشانه هايي كه دال بر جهت قبله است موجود نباشد، نمازگزار بايد از فردي كه عادل و آگاه به قبله مي باشد پيروي نمايد.
تبصره:
در صورتي كه راهي براي يافتن قبله بدست نيامد بايد:
• در صورت امكان به چهار سمت كه هر جهتي يك زاويه قائمه را تشكيل دهد نماز بگذارد.
• در صورت ناتواني به مقدار توان بسنده نمايد.
شهيد ثاني بعد از ذكر موارد بالا مي فرمايد:
قرائت نماز به چهار جهت مشهور بوده و سندش ضعيف است. اگر چه معتبر دانستن آن خوب است. زيرا چنين نمازي هر چند با كمي فاصله و انحراف خوانده شده صحيح مي باشد و همچنين وجوب بيش از يك نماز، از باب مقدمه ي واجب است و مانند چنين موردي بدون نياز به نص، واجب مي گردد.
سيد رضي الدين بن طاوس در چنين وضعيتي قائل به قرعه شده است. چون در هر امر مشكل بايد قرعه انداخت.
5. در صورتي كه نماز گزار بفهمد كه سمتي كه او بدان نماز خوانده قبله نبوده و اشتباه كرد، اگر جهت ايستادن او كاملا متفاوت با قبله باشد در صورت باقي بودن وقت دوباره خوانده مي شود و در صورت گذشت وقت قضا لازم نيست. اما اگر پشت به قبله باشد بايد دوباره بخواند خواه وقت باشد يا نباشد.
• پوشاندن عورت:
در مردان عورت جلو وعقب اوست و در زنان تمام بدن او جز صورت و كف دست و پشت دست او تا مچ و پشت پايش نه كف آن، عورت مي باشد.
تبصره:
البته پوشاندن مقداري از گردي صورت و دست و پاها به عنوان مقدمه ي واجب، لازم مي باشد.
• لباس نمازگزار:
لباس نمازگزار بايد داراي شرايطي باشد به شرح ذيل:
• از نجاست هاي نام برده شده پاك باشد.
تبصره:
موارد زير از حكم بالا تبعيت نمي كنند:
• لباس شخصي كه به خون دمل و زخم آغشته شده باشد.
• لباسي كه به مقداري كمتر از يك سكه ي بقلي به خون آغشته شده باشد.
• نجاست لباس زن پرستار بچه كه يك لباس بيشتر نداشته و تنها روي لباس او ادرار بچه ريخته شده باشد، چنين زني بايد لباس خود را يكبار بشويد و بهتر است كه در پايان روز اينكار را بكند.
• آنچه كه برطرف كردن نجاست آن متعذر باشد. كه به هنگام ضرورت شخص مي تواند در آن نماز بگذارد.
• در هواي سرد اگر فردي تنها يك جامه داشته باشد و آن جامه نيز نجس باشد مخير است بين نماز خواندن در آن لباس، يا عريان به جا آوردن آن. (افرادي كه عريان نماز مي گذارند ركوع و سجود را با اشاره انجام مي دهند)
2. غصبي نباشد. (اگر نمي داند غصبي است يا نه اشكالي ندارد.)
3. از پشم، كرك يا پوست حيوان حرام گوشت نباشد. (مگر خز و سنجاب كه بايد به نحو شرعي ذبح شده باشند)
4. اجزايي از مردار در آن نباشد. (اجزاء مرده اي كه روح در آنها حلول كرده باشد نه اعضايي كه در آنها روح نيست.)
5. لباس نمازگزار نبايد از ابريشم باشد. (اين حكم براي مردان و خنثي ها مي باشد.)
البته اگر به همراه نمازگزار شيئي كه با آن نتوان عورتين مرد را پوشاند از جنس ابريشم باشد اشكالي ندارد و همچنين فرش زير پاي او نيز اگر ابريشم باشد اشكالي ندارد.
• مستحبات لباس نمازگزار:
1. نماز خواندن در نعلين عربي.
2. ترك جامه ي سياه مگر عمامه يا كفش يا عبا.
3. نپوشيدن لباس بدن نما.
4. پيچيدن ردا به دور خود.
• مكروهات لباس نمازگزار:
1. تحت الحنك نكردن براي مأموم و امام.
2. ردا نگذاشتن براي مأمو.م امام.
3. روبند زدن براي زن و دهان بند زدن براي مرد و زن.
تبصره:
اگر دهان بند يا روبند انداختن جلوي قرائت صحيح را بگيرد حرام است.
4. نمازگزاردن در لباس كسي كه از نجاست و مال غصبي پرهيز نمي كند.
5. لباسي كه داراي نقش و نگار باشد.
6. انگشتري كه روي آن نقش و نگار دارد.
7. قبايي كه بندهاي آن بسته شده باشد. البته اين حالت در ميدان جنگ خللي وارد نمي كند.
• مكان نمازگزار:
مكان نمازگزار بايد داراي شرايط زير باشد:
1. غصبي نباشد. حتي اگر نمازگزارجاهل به حكم شرعي حرمت غصب يا حكم وضعي بطلان نماز در مكان غصبي باشد.
تبصره:
موارد زير از اين حكم مستثني هستند:
• اگر نمازگذار به اصل غصبي بودن مكان جاهل باشد.
• حكم غصبي بودن يا اصل غصب را فراموش كند.
• در صورت اضطرار مانند كسي كه در مكان غصبي زنداني باشد .
2. نجس نباشد. به اين صورت كه آن نجاست به نمازگزار و وسايل همراه او سرايت نكند.
3. محل سجده بايد پاك باشد.
• آداب مكان نماز: (مستحبات)
1. بهترين مكان براي نماز براي غير زن، مسجد است.
تبصره:
مساجد از نظر فضيلت براي نماز با هم متفاوت هستند. در زير آنها نامبرده مي شوند:
• بهترين مسجد، مسجد الحرام است كه نماز در آن برابر با صد هزار نماز است.
• مسجد النبي برابر با ده هزار نماز.
• مسجد جامع هر شهر برابر با صد نماز.
• مسجد قبيله يا محله برابر با بيست و پنج نماز.
• مسجد بازار برابر با دوازده نماز.
• مسجد زن خانه ي او مي باشد.
2. مستحب مؤكد است كه مساجد را بي سقف بسازند و دستشويي را نزديك در آن و مأدنه را با ديوار مسجد بنا كنند.
3. مستحب است با پاي راست داخل مسجد شد و با پاي چپ بيرون آمد.
4. وارسي كفشها و خواندن دعا هنگام ورود به مسجد و خروج از آن.
5. خواندن نماز تحيت مسجد پيش از نشستن در آن.
|